Ngày 10/8/2026 đánh dấu 65 năm kể từ khi cuộc chiến tranh hóa học do quân đội Mỹ tiến hành tại Việt Nam bắt đầu. Sáu thập kỷ rưỡi đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa nhưng những hậu quả của chất độc hóa học, trong đó có chất độc da cam/dioxin, vẫn còn hiện hữu trong cuộc sống của nhiều gia đình. Kỷ niệm 65 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam vì thế không chỉ là dịp nhìn lại một phần đau thương của lịch sử, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm chăm lo, hỗ trợ nạn nhân và tiếp tục khắc phục hậu quả chiến tranh.
Từ ngày 10/8/1961 đến những di chứng kéo dài qua nhiều thế hệ
Ngày 10/8/1961 được xác định là thời điểm quân đội Mỹ tiến hành phi vụ đầu tiên rải chất diệt cỏ, chất khai quang xuống miền Nam Việt Nam, mở đầu cho một giai đoạn sử dụng chất độc hóa học trên quy mô lớn trong chiến tranh tại Việt Nam. Theo các tài liệu của cơ quan chức năng, trong khoảng thời gian từ năm 1961 đến năm 1971, quân đội Mỹ và đồng minh đã sử dụng khoảng 80 triệu lít chất độc hóa học tại Việt Nam; trong đó có khoảng 46 triệu lít chất da cam chứa dioxin.
Hậu quả của cuộc chiến tranh hóa học không dừng lại ở thời điểm những chất độc ấy được rải xuống. Nhiều vùng đất, rừng và hệ sinh thái bị ảnh hưởng; một số khu vực đến nay vẫn được xác định là những điểm nóng ô nhiễm dioxin và cần tiếp tục được xử lý, phục hồi.
Đáng lo ngại hơn, hậu quả đối với con người đã trở thành một vấn đề xã hội, y tế và nhân đạo kéo dài. Nhiều người từng tham gia kháng chiến và con đẻ của họ mắc bệnh, tật, dị dạng, dị tật có liên quan đến phơi nhiễm chất độc hóa học và đang được hưởng các chế độ, chính sách ưu đãi theo quy định. Công tác chăm sóc sức khỏe, điều dưỡng và phục hồi chức năng cho nạn nhân vì thế vẫn là nhiệm vụ cần được quan tâm lâu dài.
10/8 – ngày nhắc nhớ về trách nhiệm với nạn nhân da cam
Nhằm nâng cao nhận thức xã hội và vận động cộng đồng cùng chung tay chăm lo cho nạn nhân chất độc da cam, ngày 25/6/2004, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định lấy ngày 10/8 hằng năm là Ngày “Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam”. Từ đó, ngày 10/8 trở thành dịp để các cấp, các ngành, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân tổ chức nhiều hoạt động hướng tới nạn nhân chất độc da cam/dioxin.
Ý nghĩa của ngày này không chỉ nằm ở việc tưởng nhớ những mất mát do chiến tranh để lại, mà quan trọng hơn là hướng sự quan tâm của xã hội đến những con người đang phải sống cùng di chứng của chất độc hóa học. Đó có thể là một người từng tham gia chiến đấu, một người con sinh ra với bệnh tật, dị dạng, dị tật; cũng có thể là những gia đình đã dành phần lớn cuộc đời để chăm sóc người thân bị ảnh hưởng.
Bởi vậy, mỗi hoạt động thăm hỏi, hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng hay giúp đỡ những gia đình có hoàn cảnh khó khăn đều mang một ý nghĩa vượt lên trên giá trị vật chất. Đó là sự sẻ chia, là trách nhiệm cộng đồng và cũng là cách để truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Tương thân tương ái” tiếp tục được vun đắp trong đời sống hôm nay.
Chung tay khắc phục hậu quả da cam – trách nhiệm lâu dài của toàn xã hội
Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách và triển khai các chương trình nhằm giải quyết hậu quả chất độc hóa học sau chiến tranh, đồng thời chăm lo, hỗ trợ những người bị ảnh hưởng. Công tác này được xác định là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu dài, cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Ở góc độ môi trường, Việt Nam tiếp tục triển khai các chương trình xử lý ô nhiễm, phục hồi môi trường tại những khu vực bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học sau chiến tranh. Ở góc độ con người, các chính sách về chăm sóc, hỗ trợ, phục hồi chức năng và bảo đảm an sinh cho những đối tượng bị ảnh hưởng tiếp tục được thực hiện. Kế hoạch hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học/dioxin sau chiến tranh giai đoạn 2021–2030 được Thủ tướng Chính phủ ban hành tại Quyết định số 2215/QĐ-TTg ngày 28/12/2021 là một trong những cơ sở quan trọng cho công tác này.
Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đặt trong sự đồng hành của cộng đồng. Những chương trình hỗ trợ sinh kế, xây dựng nhà ở, tặng quà, chăm sóc sức khỏe hay phục hồi chức năng được triển khai trong thời gian qua cho thấy sự chung tay của các cấp, các ngành, tổ chức xã hội, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và Nhân dân đang tiếp tục góp phần giúp các gia đình nạn nhân vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng.
Năm 2026, nhân kỷ niệm 65 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam, Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam tiếp tục triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, vận động và hỗ trợ nạn nhân với thông điệp “Chung tay xoa dịu nỗi đau da cam”. Đây cũng là dịp để xã hội tiếp tục nhìn nhận đầy đủ hơn về hậu quả lâu dài của chiến tranh hóa học và khẳng định trách nhiệm chung trong hành trình khắc phục hậu quả, chăm lo cho nạn nhân.
Để nỗi đau không bị lãng quên
65 năm là một chặng đường dài, nhưng với những gia đình chịu ảnh hưởng bởi chất độc da cam/dioxin, thời gian không thể tự mình xóa đi những mất mát. Những di chứng còn hiện diện trong cuộc sống hằng ngày là lời nhắc nhở rằng hậu quả chiến tranh không kết thúc cùng tiếng súng mà có thể tiếp tục ảnh hưởng đến con người và môi trường trong nhiều thập kỷ.
Hưởng ứng Ngày “Vì nạn nhân chất độc da cam Việt Nam” 10/8, mỗi cán bộ, đảng viên và người dân xã Hòa Xuân có thể góp phần bằng những việc làm phù hợp với điều kiện của mình: quan tâm, thăm hỏi, động viên các gia đình nạn nhân; tham gia các hoạt động nhân đạo, từ thiện; chung tay hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe và đời sống khi có điều kiện.
Xoa dịu nỗi đau da cam không chỉ là giúp một gia đình vượt qua một khó khăn trước mắt. Đó còn là cách cộng đồng gìn giữ đạo lý, thể hiện trách nhiệm với những mất mát của quá khứ và cùng nhau xây dựng một xã hội nhân văn, nghĩa tình.
Kỷ niệm 65 năm Thảm họa da cam ở Việt Nam là dịp để chúng ta nhìn lại để thấu hiểu, tưởng nhớ để không lãng quên và hành động để sẻ chia; cùng chung tay để những nạn nhân chất độc da cam/dioxin có thêm niềm tin, nghị lực và cơ hội vươn lên trong cuộc sống.
Mỹ Tuyên